تست مقاومت با مولتی متر | آموزش قدم به قدم

چگونه مقاومت را با یک مولتی‌متر دیجیتال اندازه‌گیری کنیم

مقاومت با مولتی‌مترهای آنالوگ یا دیجیتال اندازه‌گیری می‌شود. این ابزارها همچنین جریان، ولتاژ و موارد دیگر را برای کاربردهای مختلف اندازه‌گیری می‌کنند. چرا مقاومت اندازه‌گیری می‌شود؟ برای تعیین وضعیت یک مدار یا یک قطعه. هرچه مقاومت بیشتر باشد، جریان کمتر است و بالعکس.

به‌طور کلی، مقاومت قطعاتی که برای کنترل مدار استفاده می‌شوند (مانند کلیدها و کنتاکت‌های رله) در ابتدا بسیار کم است و با گذشت زمان به‌دلیل عواملی مانند سایش و آلودگی افزایش می‌یابد. بارهایی مانند موتور‌ها و سلونوئیدها به‌دلیل خرابی عایق و رطوبت، با گذشت زمان دچار کاهش مقاومت می‌شوند.

ابزار مورد نیاز: مولتی‌متر

مولتی‌متر یک ابزار چندکاره برای اندازه‌گیری ولتاژ، جریان و مقاومت است. برای تست مقاومت، می‌توان از مولتی‌متر دیجیتال یا آنالوگ استفاده کرد.

مولتی‌متر دیجیتال

• دقیق‌تر و ساده‌تر برای خواندن مقادیر.
• قابلیت اندازه‌گیری مقاومت‌های کوچک و بزرگ را دارد.

مولتی‌متر آنالوگ

• کمتر رایج، نیاز به تفسیر عقربه و مقیاس دارد.
• برای اندازه‌گیری‌های سریع و تقریبی مناسب است.

راهنمای مرحله‌به‌مرحله برای اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی

مرحله ۱. قطع برق مدار

• اگر مدار شامل یک خازن باشد، قبل از انجام هرگونه اندازه‌گیری مقاومت، خازن را دشارژ کنید.

مرحله ۲. تنظیم مولتی‌متر دیجیتال برای تست مقاومت یا اهم

کلید گردان مولتی‌متر دیجیتال را روی حالت مقاومت یا اهم قرار دهید؛ این حالت معمولاً با یک یا چند حالت تست/اندازه‌گیری دیگر (کانتینیوتی، ظرفیت خازن یا دیود؛ مطابق شکل زیر) مشترک است.

• نمایشگر بایدOLΩ  را نشان دهد، زیرا در حالت مقاومت، حتی قبل از اینکه پراب‌ها به یک قطعه متصل شوند، مولتی‌متر دیجیتال به‌طور خودکار شروع به اندازه‌گیری مقاومت می‌کند.
• ممکن است علامت MΩ  در نمایشگر ظاهر شود، زیرا مقاومت پراب‌های باز (متصل‌نشده) بسیار زیاد است.
• هنگامی که پراب‌ها به قطعه وصل می‌شوند، مولتی‌متر دیجیتال به‌طور خودکار از حالتAutorange  استفاده می‌کند تا بهترین رنج را انتخاب کند.
• فشار دادن دکمهRange  به تکنسین اجازه می‌دهد رنج را به‌صورت دستی تنظیم کند.
• بهترین نتیجه زمانی به‌دست می‌آید که قطعه مورد آزمایش از مدار خارج شده باشد. اگر قطعه در مدار باقی بماند، ممکن است قرائت‌ها تحت‌تأثیر سایر قطعاتی قرار بگیرد که با قطعه مورد آزمایش در مسیر موازی هستند.

مرحله ۳. قرار دادن پراب‌ها در مولتی‌متر

• پراب مشکی را در جک COM  وارد کنید.
• سپس پراب قرمز را در جک VΩ  وارد کنید.
• پس از اتمام کار، پراب‌ها را برعکس جدا کنید: ابتدا قرمز و سپس مشکی.

مرحله ۴. اتصال پراب‌ها به قطعه‌ی مورد آزمایش

• پراب‌ها را روی دو سر قطعه مورد آزمایش قرار دهید.
• مطمئن شوید تماس بین پراب‌ها و مدار مناسب است.

نکته: برای اندازه‌گیری‌های با مقاومت بسیار کم، از حالتREL (مطابق نقطه 11 در تصویر) استفاده کنید. این حالت ممکن است zero  یا Delta (Δ)  نیز نامیده شود. این حالت به‌طور خودکار مقاومت پراب‌ها (معمولاً بین 0.2Ω  تا 0.5Ω) را کم می‌کند. در حالت ایده‌آل، وقتی دو پراب به هم وصل شوند (کوتاه شوند)، نمایشگر باید مقدار 0Ω را نشان دهد.

عوامل دیگری که می‌توانند روی اندازه‌گیری مقاومت تأثیر بگذارند: مواد خارجی (کثیفی، فلاکس لحیم، روغن)، تماس بدن با قسمت‌های فلزی پراب‌ها، یا مسیرهای موازی مدار. بدن انسان می‌تواند یک مسیر مقاومت موازی ایجاد کند و مقاومت کل مدار را کاهش دهد. بنابراین از لمس قسمت‌های فلزی پراب‌ها خودداری کنید تا خطا کاهش یابد.

مرحله ۵. خواندن مقدار مقاومت روی نمایشگر مولتی‌متر

مرحله ۶. خاموش کردن مولتی‌متر برای جلوگیری از تخلیه باتری

مرحله ۷. انتخاب یک رنج ثابت مشخص

• دکمه RANGE  را فشار دهید تا یک رنج اندازه‌گیری ثابت انتخاب شود.
• توجه کنید که علامت‌هایی مانند K  یا M  پس از مقدار روی نمایشگر ظاهر می‌شوند.

مرحله ۸. ثبت یک اندازه‌گیری پایدار

• دکمهHOLD  را فشار دهید تا یک مقدار پایدار ثبت شود این مقدار بعدها قابل مشاهده خواهد بود.

مرحله ۹. ثبت کمترین و بیشترین مقدار اندازه‌گیری

• دکمهMIN/MAX  را فشار دهید تا کمترین و بیشترین مقدار ثبت شود.
• مولتی‌متر هر بار که یک مقدار جدید ثبت کند، بوق می‌زند.

مرحله ۱۰. تنظیم مقدار مرجع

• دکمهREL  را فشار دهید تا یک مقدار مرجع مشخص تنظیم شود.
• مقادیر بالاتر و پایین‌تر از مقدار مرجع نمایش داده خواهند شد.

چگونه نتایج اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی را تحلیل کنیم

اهمیت یک قرائت مقاومت بستگی به قطعه‌ای دارد که اندازه‌گیری می‌شود. به‌طور کلی، مقاومت هر قطعه در طول زمان و بین نمونه‌های مختلف متفاوت است. تغییرات جزئی معمولاً بحرانی نیستند اما ممکن است نشان‌دهنده‌ی الگویی باشند که باید بررسی شود. برای مثال، وقتی مقاومت یک المنت گرمایی افزایش می‌یابد، جریان عبوری از آن کاهش پیدا می‌کند و بالعکس. (به نمودار زیر مراجعه کنید.)

نمایش گرافیکی یک مولتی‌متر با پراب‌ها و دو مدار با نتایج آن‌ها.

وقتی روی برد مدار کار می‌کنید، ممکن است لازم باشد یکی از پایه‌های مقاومت را از برد جدا کنید تا مقدار واقعی آن اندازه‌گیری شود. مقدار مقاومت نمایش‌داده‌شده توسط یک مولتی‌متر دیجیتال، مقاومت کل تمام مسیرهای ممکن بین پراب‌ها است. بنابراین هنگام اندازه‌گیری مقاومت یک قطعه که بخشی از مدار است باید احتیاط کرد.

مقاومت تمام قطعاتی که به‌صورت موازی با قطعه مورد آزمایش قرار دارند روی مقدار اندازه‌گیری تأثیر می‌گذارند و معمولاً آن را کمتر نشان می‌دهند. همیشه شماتیک مدار را بررسی کنید تا مسیرهای موازی مشخص شوند.

جمع‌بندی

تست مقاومت با مولتی‌متر یکی از ساده‌ترین و مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی عملکرد صحیح مقاومت‌ها و عیب‌یابی مدارها است. با رعایت مراحل قدم به قدم و توجه به نکات ایمنی، می‌توان مقدار واقعی مقاومت را دقیق اندازه‌گیری کرد و از سلامت مدار اطمینان حاصل نمود.

سوالات متداول

۱. آیا می‌توان مقاومت را بدون جدا کردن از مدار تست کرد؟
معمولاً خیر. مقاومت در مدار ممکن است جریان‌های موازی یا مسیرهای دیگر داشته باشد که باعث نمایش مقدار نادرست می‌شود.

۲. تفاوت مولتی‌متر دیجیتال و آنالوگ در تست مقاومت چیست؟
مولتی‌متر دیجیتال دقیق‌تر است و خواندن مقادیر ساده‌تر است، در حالی که آنالوگ برای اندازه‌گیری تقریبی مناسب است.

۳. اگر مقدار خوانده شده خیلی کمتر یا بیشتر از مقدار اسمی باشد، چه معنایی دارد؟
این نشان می‌دهد مقاومت آسیب دیده، اتصال کوتاه شده یا مدار هنوز بار دیگری روی آن دارد.

۴. چگونه مقاومت‌های کوچک SMD را تست کنیم؟
با پراب‌های کوچک و دقت زیاد می‌توان مقاومت SMD را اندازه گرفت، اما بهترین روش استفاده از ابزار اندازه‌گیری دقیق است.